“Queer: Breaking Cages” brengt eco-sculpturen over identiteit en duurzaamheid naar Lissabon

03 nov - 09 nov 2025

---

Van 3 tot 9 november vindt bij de KEF – Kees Eijrond Foundation de tentoonstelling “Queer: Breaking Cages” plaats van de Italiaan Paolo Valerio. Als klinisch psycholoog, ecologisch duurzame kunstenaar en queer-activist presenteert Valerio voor het eerst in Portugal sculpturen en installaties die zijn vervaardigd uit afgedankte materialen, verzameld op stranden in Italië, Cuba en Portugal gedurende bijna 12 jaar.

In het creatieve proces – door de kunstenaar omschreven als een praktijk van aandacht – krijgen hout, metaal, plastic, glas en visnetten die doen denken aan “kooien”, een nieuwe esthetische en symbolische functie en herrijzen ze als metaforen voor transformatie. De omzetting van afval in visuele organismen spreekt over oorsprong, verlangen, creatie en een ethiek van hergebruik.

De curatoriële focus benadrukt een sculpturaal gebaar dat waardigheid toekent aan wat wordt afgewezen of geannuleerd, waarbij de bescherming van het milieu wordt verbonden met LGBTQIA+-rechten in een artistieke daad die tevens politiek is.

Valerio sluit aan bij bewegingen als arte povera en assemblage, en gaat de dialoog aan met Alberto Burri in het expressieve gebruik van versleten, verbrand of gecorrodeerd materiaal. De tentoonstelling toont bovendien een camp-invloed, in het baanbrekende kader van Susan Sontag: de ironische hercombinatie van populaire consumptieobjecten (speelgoed, netten, boeien), theatraliteit en kritiek op de hegemoniale normativiteit, zowel esthetisch als op het gebied van gender.

 

Met een carrière van tien jaar, inclusief tentoonstellingen in Europa en Latijns-Amerika, consolideert Valerio in Portugal een praktijk waarin theoretische kennis, klinische ervaring en esthetische gevoeligheid samenkomen in hetzelfde actieveld. Zijn debuut in het land wordt ondersteund door de Gender, Identity and Culture Foundation - ETS.

Met het doel om ruimte te creëren voor nieuwe perspectieven op de thema's die zijn artistieke praktijk leiden, nodigt Paolo Valerio fotograaf Fabio Schiattarella uit om deel te nemen aan het tentoonstellingsprogramma met het tweeluik 'Reminiscence'. Dit werk, gecreëerd in de context van Schiattarella's onderzoek naar genderstudies, stelt een reflectie voor over intersectionele discriminatie en de manieren waarop sekse, gender en andere persoonlijke identiteiten zich tot elkaar verhouden. Het werk komt voort uit toevallige ontmoetingen gevolgd door observatie en discussie tussen de fotograaf en de geportretteerden, in een laboratoriumproces waarin individuele herinneringen en ervaringen elkaar herkennen, doorkruisen en beïnvloeden.

Tijdens de opening van Queer: Breaking Cages gaat Paolo in gesprek met Carla Moleiro en André Tecedeiro over zijn werk, het queer- en ecologisch manifest in de kunst, en de rol daarvan in de opbouw van een nieuwe sociale verbeelding. Het gesprek wordt gemodereerd door Filipe Campello.

 

*

Paolo Valerio is emeritus hoogleraar klinische psychologie (Universiteit van Napels Federico II), oprichter van het SInAPSi Centrum, voorzitter van de Gender, Identity and Culture Foundation - ETS in Napels, en voorzitter van ONIG (Italiaanse vereniging gewijd aan transpersonen). Hij exposeerde zijn werken in het Castel dell’Ovo in Napels (2016); op de Biënnale voor Hedendaagse Kunst in Salerno, waar hij de prijs voor ecologisch duurzame kunst ontving (2018); op de Internationale Kunstbiënnale van Armenië – BIARCO in Colombia (2022), waar hij de eerste prijs won in de categorie Eco-Sustainable Art; in het Centre Culturel Italien in Parijs (2023-24); en in Havana, in het kader van een congres tegen homofobie en transfobie.

Fabio Schiattarella is kunstenaar en professional op het gebied van sociale inclusie en visuele communicatie. Zijn onderzoek richt zich op de hybridisering tussen fotografie en geesteswetenschappen als narratief instrument om de complexiteit en uniciteit van de menselijke ervaring te verkennen. Zijn langlopende project, Out of the Cage – Beyond the Queerness, ontwikkeld tussen Napels en Parijs, richt zich op de gedeelde ervaringen van de deelnemers aan de door hem gegeven expressieworkshops. Voor de kunstenaar blijft gender een leeg woord zonder de juiste subjectivering van persoonlijke verhalen. Het project is in tal van culturele centra gepresenteerd en breed erkend voor het vermogen om authentieke reflecties op genderkwesties op te roepen.

Carla Moleiro is hoogleraar aan Iscte en huidig directeur van CIS-Iscte. Haar onderzoek richt zich op geestelijke gezondheid en diversiteit, met speciale aandacht voor mensen met een migratieachtergrond en etnische minderheden, vluchtelingenpopulaties, LGBTQI+-personen en intersectionele posities. Toegepast onderzoek heeft klinische competenties voor individuele en culturele diversiteit verkend, evenals interventies bij kwetsbare populaties zoals niet-begeleide minderjarigen en trans* en genderdiverse jongeren.

André Tecedeiro (1979) is dichter en toneelschrijver, auteur van acht dichtbundels die zijn gepubliceerd in Portugal, Brazilië, Colombia en Spanje. De meest recente, A Axila de Egon Schiele (Porto Editora, 2020), werd aanbevolen door het Nationaal Leesplan. Hij nam deel aan festivals in Buenos Aires, Bogotá, Barcelona, Sète en Compostela, evenals diverse evenementen in eigen land. Hij is de auteur van zeven toneelstukken en in 2025 gaan O Lago dos Cisnes, Começar Tudo Outra Vez en Trote Torto in première. Hij heeft een bachelor en master in de Schilderkunst (FBAUL; UE) en in de Psychologie (FPUL). Hij is werkzaam als consultant op het gebied van genderdiversiteit en inclusie.

Filipe Campello is hoogleraar Filosofie aan de Federale Universiteit van Pernambuco, Brazilië, onderzoeker bij CNPq en curator. Hij is gepromoveerd aan de Universiteit van Frankfurt en was gastdocent in New York, Bergen, Perugia en Duisburg. Hij is de auteur van Crítica dos afetos, Modernizações ambivalentes en diverse artikelen in gespecialiseerde tijdschriften. Sinds 2022 is hij actief als curator. Hij maakt deel uit van het curatorium van Art-PE. In 2025 richtte hij Verso Galeria op in Lissabon, gewijd aan het bevorderen van de circulatie en dialoog tussen opkomende kunstenaars uit Brazilië en Europa.

 

Praktische informatie

Tentoonstelling: Queer: Breaking Cages, door Paolo Valerio
Steun: Gender, Identity and Culture Foundation - ETS
Co-organisatie tentoonstelling: Filipe Campello (Verso)
Rua de Santa Catarina, 9, begane grond - Lissabon
Opening: 3 november, met gesprek (in het Engels) om 19:30 uur, derde verdieping
Van 4 tot 9 november, van 15:00 tot 19:30 uur, begane grond
Vrije toegang (beperkt aantal plaatsen)